Türkiye, yıllık 100 bin tona yaklaşan bal üretimiyle dünya ikincisi konumunda bulunurken, çam balı ihracatını 250 milyon dolara çıkarmak amacıyla yeni bir AR-GE projesi başlattı. 1 Mart 2026 tarihinde duyurulan 24 ay süreli bu proje, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği iş birliğinde yürütülecek.
Çam Balı İçin 24 Aylık AR-GE Süreci Başlıyor
Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, çam balının uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmak için bilimsel bir çalışma başlattı. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) ile imzalanan protokol kapsamında, çam balının karakteristik özellikleri ve üretim standartları kayıt altına alınacak. 24 ay sürmesi planlanan proje boyunca, balın kimyasal bileşenleri, polen yapısı ve üretim aşamalarındaki kalite parametreleri üzerine detaylı analizler yapılacak. Bu bilimsel veriler, Türk çam balının yurt dışı pazarlarda "premium" segmentte konumlandırılması için temel dayanak oluşturacak.
Uluslararası Pazarda Hedef Premium Segment
Mevcut verilerine göre Türkiye, 33,5 milyon dolarlık bal ihracatıyla dünya sıralamasında 18’inci basamakta yer alıyor. Sektör temsilcileri, üretim hacminin yüksek olmasına rağmen birim fiyatın artırılması gerektiğini vurguluyor. Başlatılan AR-GE projesi ile çam balının dünya standartlarında bir kalite sertifikasyonuna kavuşturulması ve katma değerinin yükseltilmesi amaçlanıyor. Bilimsel standardizasyon çalışmaları tamamlandığında, Türk çam balının özellikle Avrupa ve Uzak Doğu pazarlarında daha yüksek fiyatlarla alıcı bulması hedefleniyor. Bu stratejiyle, mevcut ihracat gelirinin orta vadede 250 milyon dolar seviyesine çıkarılması planlanıyor.
Üretim Verileri ve Dünya Sıralamasındaki Yerimiz
Türkiye, arıcılık faaliyetleri ve kovan sayısı bakımından dünyanın en büyük ikinci üreticisi olma özelliğini koruyor. Muğla ve çevresinde yoğunlaşan çam balı üretimi, dünya genelindeki toplam çam balı arzının büyük bir kısmını karşılıyor. Ancak ihracat rakamları, üretim potansiyelinin gerisinde kalmaya devam ediyor. Köyceğiz Haber birimi tarafından derlenen verilere göre, standardizasyon eksikliği ve markalaşma süreçlerindeki darboğazlar, ihracat gelirlerinin artışını kısıtlayan en önemli faktörler arasında yer alıyor. Yeni proje, bu darboğazları aşarak balın bilimsel kimliğini tescillemeyi öngörüyor.
Sektörel Paydaşların Beklentileri ve Planlamalar
Proje kapsamında elde edilecek sonuçlar, arıcılara ve ihracatçılara bir yol haritası sunacak. Üretim sürecindeki hijyen ve kalite standartlarının yükseltilmesiyle birlikte, Türk balına olan güvenin uluslararası düzeyde pekiştirilmesi bekleniyor. İhracatçı birlikleri, projenin sonuçlanmasının ardından küresel gıda fuarlarında daha etkin bir tanıtım kampanyası yürüteceklerini bildirdi. Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri de üreticilere verilen desteklerin devam edeceğini ve projeden çıkan verilerin mevzuat güncellemelerinde kullanılacağını ifade etti. Süreç, akademik kurullar ve saha ekipleri tarafından titizlikle takip ediliyor.
Çam balı üretiminin merkezi konumundaki bölgelerde, önümüzdeki hasat sezonundan itibaren yeni standartların kademeli olarak uygulanması bekleniyor. Projenin ilerleyişine dair ara raporlar ve bilimsel bulgular, ilgili kurumlar tarafından periyodik olarak kamuoyu ile paylaşılmaya devam edecek.
