Toprak insanın stresini alıyormuş… Ha ha!

Bitmedi şu metropolden köye uzanan romantik masallar. Kameranın karşısına geçip “Toprakla uğraşın stresiniz geçer,” diyenlerin çoğu; hayatında tarlaya buğday ekmemiş, mahsulü dolu vurunca sabaha kadar uyuyamamış, “Ya bu sene de olmazsa?” korkusunu yaşamamış insanlar.

Ben köyde doğdum. Toprağın stres almadığına şahidim. Toprak geçim kaynağıysa romantik değil, kumardır. Yağmura, doluya, mazota, piyasaya, tüccara bağlı bir kumar…

Bilim ne diyor peki? Bilim şunu söylüyor: Toprakta bulunan bazı mikroorganizmalar serotonin üretimini destekleyebiliyor. Serotonin, ruh halini düzenleyen bir nörotransmitter. Ayrıca doğada vakit geçirmenin kortizol, yani stres hormonunu düşürdüğünü gösteren çalışmalar var. Japonların “orman banyosu” araştırmalarında; doğada yürüyen insanların kortizol seviyelerinde ölçülebilir düşüş görülmüş.

Tamam, doğaya temas rahatlatabilir. Ama bu temas, geçim yükü yoksa rahatlatır. Geçim derdin toprağa bağlıysa işler değişir. Serotonin artışı başka, hasat zamanı borç kapatma stresi başka.

Fizikte basit bir yasa vardır: Her etkiye karşılık eşit ve zıt bir tepki vardır. Toprağa emek veriyorsan, toprak da sana bir karşılık verir. Ama bu karşılık her zaman mahsul değildir. Bazen kuraklık olur, bazen don, bazen piyasa düşer... Yani verdiğin emek kadar, hatta bazen daha fazlası kadar bir gerilim geri döner. Doğa romantik değildir, dengelidir. Sen 1 birim risk alırsan, sistem sana 1 birim belirsizlikle karşılık verir.

Bir kase yoğurt için inek beslemek romantik değil. Sabah 5’te kalkmak, yemini ayarlamak, hastalanırsa veteriner bulmak, süt azaldı mı hesap yapmak… Kedi beslemeye benzemez. Bahçede hobi için çiçek dikmek başka; ailenin rızkını pamuk ipliğine bağlı şartlarda toprağa ekmek başka.

Toprağa dokunmak terapi olabilir. Topraktan geçinmek ise fizikle, biyolojiyle, ekonomiyle aynı anda savaşmaktır.

Benim gördüğüm şu: Toprak stres almaz. Toprak sorumluluk büyütür.